Nucleaire geneeskunde

NucMed

Nucleaire geneeskunde maakt gebruik van radio-isotopen om tumoren in het menselijk lichaam te visualiseren (diagnose) en behandelen. Vele ziekenhuizen gebruiken PET- (Positron Emission Tomography) en SPECT- (Single Photon Emission Computed Tomography) scanners. Beide soorten scanners maken gebruik van radio-isotopen om het bestaan en ligging van tumoren in het lichaam aan te duiden. Voor zo’n scan wordt een vloeistof ingespoten met een radio-isotoop die aan een chemische stof is gebonden. Bij moleculaire beeldvorming of gerichte therapie is deze chemische stof zodanig ontworpen dat ze specifieke receptoren op de tumorcel opzoekt en ermee bindt. De straling van de diagnose-isotoop laat dan toe de tumor in beeld te krijgen door opsporing van zijn gammastralen (fotonen) die het lichaam verlaten. Bij therapeutische isotopen spelen bèta- of alfastralen een rol op het weefsel in de onmiddellijke omgeving van de tumorcel (tot enkele mm voor bètastralen en

ongeveer 50 µ voor alfa). De energie van een alfadeeltje van een therapeutische radio-isotoop is voldoende om de kwaadaardige cel waaraan de isotoop gekoppeld is te doden, terwijl de nevenschade aan het omliggend gezond weefsel beperkt wordt. Deze aanpak is bijzonder geschikt voor verspreide tumoren in het geval van metastase of bij rondbewegende kankercellen (zoals lymfomen).

Gerichte radionuclidetherapie is daarom een veelbelovende methode om kankers te behandelen, vooral in gevallen waar de klassieke methodes (operaties, externe bestraling, enz) niet kunnen toegepast worden. Jammer genoeg zorgt een beperkt aanbod van radio-isotopen ervoor dat deze therapie slechts op kleine schaal kan worden toegepast. MYRRHA zal hierin een belangrijke rol spelen. Het hoge vermogen van de protonenversneller en specifieke productieprogramma’s voor dergelijke isotopen zullen ertoe leiden dat MYRRHA ze in grote hoeveelheden op de markt kan brengen. Bovendien zal MYRRHA het mogelijk maken dat verschillende isotopen van eenzelfde familie (zoals bv van de terbium-familie) kunnen geproduceerd worden en dit met een ongekende isotopische zuiverheid. Sommige van deze isotopen lenen zich in het bijzonder voor beeldvorming (gamma- en bètastralen), terwijl andere isotopen van dezelfde familie beter geschikt zijn voor behandeling (vooral alfa- en in iets mindere mate bètastraling). Isotopen van dezelfde familie voor beeldvorming en behandeling kunnen aan dezelfde chemische stof gekoppeld worden die de tumorcellen opzoekt. Met deze theranostische aanpak wordt het mogelijk om de opname van radio-farmaceutische producten beter waar te nemen en de ideale dosis makkelijker te bepalen. Dit is een belangrijk element bij de behandeling van kanker.

Meer dan 10.000 ziekenhuizen in de hele wereld gebruiken radio-isotopen, waarbij ongeveer 90% van alle procedures leiden naar beeldvorming. De meest gebruikte radio-isotoop bij SPECT-beeldvorming is technetium-99, dat gevormd wordt door het verval van molybdeen-99. Deze isotoop is jaarlijks goed voor ruim 30 miljoen handelingen, ongeveer 80% van alle procedures in nucleaire geneeskunde. Op dit moment speelt de BR2-reactor van SCK CEN een belangrijke wereldrol als leverancier van Tc-99. De reactor van MYRRHA zal deze rol overnemen wanneer hij in bedrijf wordt genomen.